Diagnose-aanpak

Spanningsval meten: zo vind je een slechte verbinding onder belasting

Spanningsval meten doe je onder belasting: er moet stroom door het circuit lopen terwijl je meet. Je zet de multimeter over één stuk van het circuit, zoals een draad, stekker, schakelaar of massaverbinding. De spanning die je dan ziet, gaat op dat stuk verloren. Zo vind je een slechte verbinding die met een gewone spanningsmeting of een weerstandsmeting niet opvalt.

In het storingsdiagnose stappenplan staat al dat je onder belasting moet meten. In dit artikel lees je hoe je dat stap voor stap doet, aan de plus- en de massazijde, en welke fouten je beter kunt voorkomen.

In het kort

  1. Zorg dat de accu in orde is en pak het schema erbij.
  2. Schakel de verbruiker in, zodat er stroom loopt.
  3. Meet de plus- en de massazijde apart.
  4. Zet de meetpennen aan beide kanten van het stuk dat je wilt controleren.
  5. Vergelijk eerst met de fabrieksinformatie. Heb je die niet, gebruik de vuistregels of een circuit dat goed werkt.
  6. Splits het circuit op tot je het stuk met de spanningsval vindt.
  7. Leg vast wat je hebt gemeten, ook als het goed was.

Wat is spanningsval?

Elke draad, stekker en verbinding heeft een beetje weerstand. Als er stroom door loopt, gaat er over die weerstand wat spanning verloren. Dat noem je spanningsval. Bij een goede verbinding is dat weinig. Bij corrosie, een losse kabelschoen, een beschadigde draad of een slechte pin in een stekker is het meer.

Het verband is de wet van Ohm: spanning is stroom maal weerstand. Hoe meer stroom er loopt, hoe groter de spanningsval over dezelfde slechte verbinding. Loopt er geen stroom, dan is er ook geen spanningsval. Daarom zie je een slechte verbinding vaak alleen als de verbruiker aan staat.

Waarom niet alleen spanning of weerstand meten?

Meet je zonder belasting de spanning op een stekker, dan zie je vaak gewoon de accuspanning. Dat zegt alleen dat er een verbinding is, niet dat die verbinding stroom kan leveren. Onder belasting kan diezelfde draad een stuk minder spanning bij de verbruiker afleveren.

Met een ohmmeter heb je hetzelfde probleem. Die meet met een heel klein stroompje. Een verbinding met een paar heel gebleven draadjes of een beetje corrosie kan dat stroompje nog prima doorlaten. Pas als de echte stroom gaat lopen, wordt het verlies zichtbaar. Ook moet het circuit voor een weerstandsmeting spanningsloos zijn, dus meet je dan niet in de situatie waarin de klacht optreedt.

Een spanningsvalmeting heeft die nadelen niet. Je meet in werkende toestand, met de echte stroom, en je ziet direct op welk stuk spanning verloren gaat.

Wat heb je nodig?

  • Een multimeter die kleine spanningen nauwkeurig laat zien. Een min/max-functie is handig bij storingen die af en toe optreden.
  • Meetsnoeren die lang genoeg zijn, of een verlengsnoer, zodat je van de accu tot aan de verbruiker kunt meten.
  • Meetpennen of adapters waarmee je aan de achterkant van een stekker meet, zonder de stekker los te halen.
  • Het schema van het circuit, zodat je weet welke draden, stekkers, zekeringen, relais en massapunten erin zitten.

Prik liever niet door de isolatie van een draad. Via dat gaatje kan later vocht binnenkomen, en dan maak je zelf een nieuwe storing.

Stap voor stap spanningsval meten

1. Controleer de accu en pak het schema erbij

Begin met een accu in goede staat. Met een lege of zwakke accu zijn je metingen minder goed te beoordelen. Zoek daarna in het schema op hoe de stroom loopt: van de accu via zekering, relais of schakelaar naar de verbruiker, en via de massadraad en het massapunt terug naar de accu.

2. Schakel de verbruiker in

Zet de verbruiker aan die bij de klacht hoort, bijvoorbeeld de ventilator, een lamp of een pomp. Gaat het om een startprobleem, dan meet je tijdens het starten. Volg dan de werkwijze van de fabrikant om te zorgen dat de motor niet aanslaat als dat nodig is. Zonder stroom meet je geen spanningsval.

3. Meet de pluszijde

Zet de rode meetpen op de pluspool van de accu, of op het punt waar de voeding begint. Zet de zwarte meetpen op de plusaansluiting van de verbruiker. De multimeter laat nu zien hoeveel spanning er tussen die twee punten verloren gaat. Dat is de spanningsval over alle draden, stekkers, zekeringen en schakelaars aan de pluskant samen.

4. Meet de massazijde

Zet de rode meetpen op de massa-aansluiting van de verbruiker en de zwarte meetpen op de minpool van de accu. Nu zie je de spanningsval aan de massakant: de massadraad, het massapunt en de verbinding met de carrosserie of het motorblok. Sla deze meting niet over. Een slechte massa geeft dezelfde klacht als een slechte voeding.

5. Vergelijk met wat je verwacht

Zoek eerst de toegestane waarde op in de fabrieksinformatie of je technische databank. Die gaat voor. Heb je die informatie niet, gebruik dan de vuistregels hieronder als praktische hulp. Vergelijk daarnaast gerust met een vergelijkbaar circuit dat goed werkt, bijvoorbeeld de andere koplamp of de andere kant van de auto. Een duidelijk verschil tussen twee gelijke circuits zegt vaak al genoeg.

6. Splits het circuit op

Is de spanningsval aan de plus- of massazijde te hoog? Dan zoek je verder in dat deel. Verplaats één meetpen stap voor stap: eerst tot aan de zekering, dan tot aan het relais, dan tot aan de stekker. Zo maak je het stuk steeds kleiner, tot je de verbinding vindt waar de spanning verloren gaat. Kijk daar goed naar de pinnen, de kabelschoen, het massapunt en de draad zelf.

7. Meet na de reparatie opnieuw

Heb je de verbinding hersteld, meet dan op dezelfde punten en met dezelfde belasting opnieuw. Dan zie je of de spanningsval echt weg is, en niet alleen of de klacht op dit moment niet optreedt.

Vuistregels voor de maximale spanningsval

De fabrieksinformatie of je technische databank gaat voor. Daar staat de toegestane waarde voor dat voertuig en dat circuit. Heb je die informatie niet, dan helpen onderstaande vuistregels om te beoordelen of een meting aan de hoge kant is. Ze vervangen de specificatie van de fabrikant niet.

Deze vuistregels gelden voor een 12V-installatie. Je meet altijd onder belasting: er moet stroom lopen terwijl je meet.

  • Gewoon verbruikerscircuit. Aan de pluszijde, van de pluspool van de accu tot de plusaansluiting van de verbruiker, is het maximum ongeveer 0,5 V. Aan de massazijde, van de massa-aansluiting van de verbruiker tot de minpool van de accu, is het maximum ongeveer 0,1 tot 0,2 V.
  • Startcircuit tijdens het starten. Aan de pluszijde is het maximum 0,5 V. Aan de massazijde ligt het maximum tussen 0,1 en 0,3 V; bronnen verschillen hier, en 0,1 V is het strengst.
  • Sensoren en regeleenheden. Hier is het maximum ongeveer 0,1 V, en liever nog lager.

Past het circuit niet goed in deze indeling, of twijfel je, vergelijk dan ook met een vergelijkbaar circuit dat goed werkt, bijvoorbeeld de andere koplamp of de andere kant van de auto.

Veelgemaakte fouten

  • Meten zonder belasting. Dan is er geen stroom en zie je geen spanningsval, ook niet bij een slechte verbinding.
  • Alleen de pluskant meten. De massakant geeft net zo vaak problemen. Meet altijd beide.
  • Een te kleine belasting kiezen. Hoe minder stroom, hoe kleiner de spanningsval. Meet bij voorkeur met de verbruiker waar de klacht bij hoort.
  • Slecht contact met de meetpennen. Een meetpen op een vuil of geoxideerd oppervlak geeft zelf een afwijking. Zorg voor goed contact.
  • Door de isolatie prikken. Dat kan later corrosie in de draad geven.
  • Niet opschrijven wat je mat. Dan weet je bij de volgende stap niet meer precies welke waarde bij welk meetpunt hoorde.

Spanningsval bij een storing die af en toe optreedt

Treedt de klacht niet altijd op, dan helpt de min/max-functie van je multimeter. Laat de meting lopen terwijl je de verbruiker aan hebt. Beweeg dan voorzichtig aan de kabelboom en de stekkers, of laat de motor trillen. Springt de waarde op een bepaald moment omhoog, dan weet je in welk deel van het circuit je moet zoeken. Meer over storingen die komen en gaan lees je in intermitterende storing in de auto.

Ook als uitlezen niets oplevert, is spanningsval meten vaak een goede volgende stap. Een slechte verbinding zet niet altijd een foutcode. Zie ook storing zonder foutcode.

Een algemeen voorbeeld

Dit is een algemeen voorbeeld, geen echte werkplaatscase. Een koelventilator draait trager dan de ventilator van een vergelijkbare auto. Op de stekker van de ventilator staat zonder belasting gewoon accuspanning. Dat lijkt dus in orde.

Je schakelt de ventilator in en meet de pluszijde: van de pluspool van de accu naar de plusaansluiting van de ventilator. Die waarde is vergelijkbaar met een goed werkend circuit. Daarna meet je de massazijde: van de massa-aansluiting van de ventilator naar de minpool van de accu. Die waarde is duidelijk hoger. Je verplaatst de meetpen stap voor stap en vindt de spanningsval bij het massapunt op de carrosserie. Na het herstellen van die verbinding meet je opnieuw onder dezelfde belasting, en de spanningsval is weg.

Leg je metingen vast

Schrijf bij elke spanningsvalmeting op tussen welke twee punten je mat, welke verbruiker aan stond, de waarde met eenheid, wat je verwachtte en je conclusie. Noteer ook welke delen van het circuit in orde waren. Dan zie je tijdens de diagnose wat je al hebt uitgesloten, en hoef je dat niet opnieuw te meten. Hoe je een meting bruikbaar opschrijft, lees je in meetwaarden vastleggen tijdens de diagnose.

In Carozo leg je per voertuig de klacht, de foutcodes, de metingen, foto's en rapporten vast. Zo houd je overzicht tijdens de diagnose, en lees je later terug wat er eerder is gemeten als de auto terugkomt.

Tot slot

Spanningsval meten is een van de snelste manieren om een slechte verbinding te vinden. Meet altijd onder belasting, meet de plus- en de massazijde apart, en vergelijk eerst met de fabrieksinformatie. Heb je die niet, gebruik dan de vuistregels of vergelijk met een circuit dat goed werkt. Splits het circuit op tot je het slechte stuk vindt, en meet na de reparatie opnieuw.

Je metingen bij het juiste voertuig?

Leg klacht, foutcodes, metingen, foto’s en rapporten per voertuig vast in Carozo. Probeer het met een gratis proefperiode van 14 dagen.

Start je gratis proefperiode